Bệnh đốm đen trên tôm thẻ chân trắng

Quay lại

Bệnh đốm đen trên tôm thẻ chân trắng

: 6015

(Thủy sản Việt Nam) – Người nuôi tôm ở nhiều nơi đang chia sẻ thông tin về một loại bệnh ở tôm thẻ chân trắng (TTCT), tạm gọi là bệnh đốm đen. Bệnh gây thiệt hại không nhỏ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Bệnh đốm đen

Nhiều người nuôi tôm cho biết, bệnh đốm đen làm cho tôm chết đến 80 – 90% nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời; nếu điều trị được thì tôm cũng trở nên “xấu mã”, giảm giá trị.

Khi bị bệnh đốm đen, tôm có biểu hiện bỏ ăn hoặc giảm ăn, lờ đờ, hoạt động chậm. Trên thân tôm xuất hiện nhiều đốm đen nhỏ nằm riêng biệt hoặc chụm thành từng đám. Mang có màu tối hoặc đen, đuôi mỏng, phụ bộ bị tổn thương, như mòn đuôi, cụt râu.

Tôm chậm lớn; khi bệnh nặng trên thân có nhiều đốm đen, ruột rỗng, gan tụy nhợt nhạt nhưng không phải là bệnh hoại tử gan tụy (EMS). Đến nay, nguyên nhân bệnh đốm đen cũng chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, theo nhiều người nuôi tôm lâu năm, bệnh đốm đen có nhiều điểm giống bệnh hoại tử vỏ.

Bệnh hoại tử thường gặp nhất là dạng vỏ bị tổn thương do vi khuẩn. Những vi khuẩn này thường xuất hiện và gây nhiễm trùng khi vỏ bị tổn thương hay không cứng được (bệnh mềm vỏ). Có nhiều loại vi khuẩn có khả năng ăn mòn lớp kitin ở vỏ tôm và gây lở loét, tạo ra các vết lõm làm cho vỏ bị nhăn nheo. Với những tổn thương trên vỏ, nếu để lâu, kéo dài sẽ bị đen hóa, tạo ra những đốm đen hay nâu. Vì thế nhiều người cho rằng bệnh đốm đen hiện nay là bệnh hoại tử vỏ.

Không chỉ có vi khuẩn mà nhiều loại sinh vật khác như nấm và động vật nguyên sinh cũng có thể xâm nhập và gây tổn thương cho vỏ. Nấm có thể tác động đến mang hoặc vỏ tôm và có khuynh hướng kích thích phản ứng tạo nên những mảng đen trên vỏ. Những động vật nguyên sinh có thể gây ra hiện tượng đen hóa nghiêm trọng trên mang, còn được gọi là bệnh đen mang.

Nguyên nhân và giải pháp

Thiếu Vitamin C hoặc hàm lượng Vitamin C không đủ cũng có thể là nguyên nhân gây bệnh đốm đen. Tôm thiếu Vitamin C có xuất hiện các đốm đen ở phần bụng, vỏ ngực và phía dưới vỏ kitin ở chân phụ. Tôm bị bệnh thường chán ăn, cơ thịt có màu đục, vào thời kỳ cuối tôm bị bại huyết nhiễm khuẩn.

Thời điểm xảy ra bệnh đen mang từ giai đoạn 20 đến 90 ngày tuổi. Các ao nuôi có tôm bị bệnh đốm đen thường có hàm lượng khí độc NH3 hoặc NO2 vượt ngưỡng, hàm lượng ôxy hòa tan thấp, chất lượng nước ao kém.

Một dấu hiệu đi kèm những mảng đen trên tôm là phần phụ bộ bị tổn thương. Thực tế cho thấy các phụ bộ của tôm có thể bị tổn thương do tôm tấn công nhau hoặc điều kiện đáy ao xấu. Vì vậy, trong nhiều trường hợp cải thiện được nền đáy ao nuôi cũng có thể xử lý, giảm được bệnh hoại tử vỏ tôm và đốm đen.

Bệnh đốm đen cũng hay xảy ra vào thời điểm giao mùa nên người nuôi tôm cần lưu ý để có biện pháp tránh tôm bị stress khi môi trường thay đổi đột ngột.

Để phòng ngừa bệnh đốm đen, cần làm tốt các biện pháp chung như: chú ý cải tạo ao, sát trùng ao nuôi đúng kỹ thuật và an toàn. Nguồn nước lấy vào ao nuôi phải đảm bảo yêu cầu về các thông số: pH, độ mặn, hàm lượng kim loại nặng,… Chọn tôm giống chất lượng tốt, không bị bệnh nấm, ký sinh trùng, vi khuẩn, virus. Thả nuôi với mật độ vừa phải. Luôn đảm bảo mực nước trong ao (1,2 – 1,5 m); hệ thống cung cấp ôxy cho ao luôn hoạt động tốt.

Quản lý tốt thức ăn, tăng cường bổ sung canxi, khoáng giúp tôm lột vỏ và tăng cường sức khỏe cho tôm. Thường xuyên kiểm tra khí độc trong ao như: NH3, H2S, NO2 để có biện pháp xử lý kịp thời.

Định kỳ sử dụng chế phẩm sinh học giúp phân hủy các chất độc, bùn đáy ao tôm tạo môi trường an toàn và thuận lợi giúp tôm phát triển.

>> Để ngăn ngừa và phòng trị bệnh đốm đen có thể bổ sung Vitamin C vào thức ăn cho tôm. Tăng cường bổ sung dinh dưỡng cho tôm, nhất là vào thời điểm tôm lột xác, thời tiết thay đổi.

Trọng Nam

Vôi nông nghiệp được sử dụng để kiểm soát tảo nở hoa và các bệnh nhiễm khuẩn trên tôm như Vibrio spp. Vôi cũng được sử dụng để điều chỉnh pH đất hoặc khử trùng đất giữa các vụ nuôi. Cũng có thể sử dụng vôi trực tiếp vào ao trong giai đoạn nuôi tăng trưởng để kiểm soát “đốm đen” trên tôm – bệnh gây ra bởi vi khuẩn ăn kitin ở vỏ. Boyd (2002) đã  mô tả quy trình và liều lượng bón vôi đúng cách để cải thiện chất lượng đáy và nước ao nuôi tôm. Năm 2003, Boyd đã mô tả các loại phân bón hóa học trong ao nuôi trồng thủy sản.

Nói chung, các trang trại nuôi tôm ở Mỹ cố gắng thực hiện các quy trình thực hành quản lý tốt nhất và chăn nuôi tốt để phòng tránh bệnh, cần thiết sau đó mới sử dụng hóa chất; tuy nhiên cũng có trường hợp sử dụng hóa chất là cần thiết. Ví dụ, nếu nhìn thấy đốm đen trên vỏ tôm, cách xử lý đầu tiên là thêm mật đường vào ao để làm nguồn cacbon nhằm thúc đẩy vi khuẩn có lợi và kiểm soát các loài vi khuẩn có hại. Nếu cách làm này không có hiệu quả chống lại bệnh đốm đen, thêm vôi vào ao nuôi để cố gắng khử trùng và kiểm soát vi khuẩn gây ra các đốm đen.

Nguồn: The Monterey Bay Aquarium Seafood Watch® program

Chia sẻ

Quay lại